Arheolozi su otkrili posudu koja potiče iz 2. veka pre nove ere ili 1. veka nove ere, sa ugraviranim natpisom u kome se pominje Hrist. To je i najraniji do sada otkriveni pomen Hristovog imena.

Na posudi piše DIA CHRISTOU O GOISTAS, što u prevodu znači „od Hrista čarobnjaka (maga)“ ili „čarobnjak(mag) od Hrista“. Posudu su pronašli francuski pomorski arheolozi koje predvodi Frenk Godio, dok su istraživali podvodne ruševine drevne aleksandrijske luke. Upravo se na tom mestu nalazila i Kleopatrina palata. Nepoznato je (a šanse da se o tome prikupi više podataka su više nego minimalne) da li se ovaj natpis odnosi na biblijskog Isusa Hrista. Ukoliko to jeste slučaj, onda je ovaj natpis dokaz da su hrišćanstvo i paganizam postojali rame uz rame pre dva milenijuma.

Frenk Godio, koosnivač Oksfordskog centra za pomorsku arheologiju, kaže: „To bi se lako moglo odnositi na Isusa Hrista, u smislu da je on nekada bio primarni predstavnik bele magije“. Ali pošto posuda zapanjujuće liči na neke druge koje su pronađene uz dve drevne egipatske statuete koje se vezuju za određene magijske rituale, istraživači veruju da je i ona mogla biti korišćena upravo u te svrhe. Čarobnjaci, magusi ili magi toga vremena su proricali sreću i budućnost pomoću ove vrste posuda i, kako stoji u jevanđelju po Mateji, ovi „mudraci“ ili magi su bili dominantne figure svoga vremena.

Govoreći o praksi „čitanja“ ulja, egiptolog Dejvid Fejbr, član Evropskog instituta za pomorsku arheologiju i Godiov kolega tokom istraživanja aleksandrijske luke, objašnjava da je ta praksa bila poznata još u Mesopotamiji, negde u trećem milenijumu pre nove ere. Čitač ulja tumači oblike koje poprima ulje kada se sipa u posudu sa vodom, dok polako ulazi u halucinogeni trans. Tada čitači imaju vizije božanstava ili natprirodnih bića koja zatim prizivaju da odgovore na pitanja o budućnosti njihovih klijenata.

„Takođe je veoma moguće da su u Aleksandriji znali za postojanje Isusa, baš kao i za legende koje su okruživale njegovo ime – na primer, za pretvaranje vode u vino, hod po vodi, umnožavanje hleba i ribe, čudesna isceljenja ili uskrsnuće“, napominje Godio.

Neki stručnjaci iznose različite teorije koje ne odbacuju mogućnost da je reč o Isusu Hristu. Profesor klasične arheologije sa Oksforda, Bert Smit, kaže da bi natpis na posudi mogao biti ponuda ili posveta od „Hristosa“ koji je bio pripadnik religiozne grupe po imenu Ogoistas, a čiji su članovi obožavali Hermesa, Atinu, Izidu i druga ranogrčka i egipatska božanstva. Pausania i Strabon su dvojica od većeg broja istoričara u čijim se delima može naći pominjanje boga po imenu Osogo ili Ogoa.

„Treba se setiti da su u Aleksandriji bili otvoreno prisutni i paganizam i judaizam i hrišćanstvo, koji su svojom magijskom praksom zavodili podjednako i najniže slojeve stanovništva i one najbogatije“, napominje Godio.

Posuda iz aleksandrijske luke je značajna jer predstavlja najraniji zapis Hristovog imena u istoriji. Međutim, reference koje se odnose na Hrista maga se mogu naći i u natpisu na rimskom sarkofagu koji se čuva u Vatikanu, a gde je prikazana serija čudesa koje izvode magi (čarobnjaci). Slični prikazi se mogu videti i na sarkofagu u bazilici San Sebastijan, u kome se nalaze ostaci „voljenog muža Sabina koji je živeo 44 godine, 10 meseci i 13 dana, a položen je da počiva u miru 26. aprila“.

BONUS VIDEO: Film Agora – Aleksandrija u 4. veku, sukob hrišćana i pagana, predivne slike Aleksandrijske biblioteke i antički svet koji nestaje…